GALAKSİLER

Gökada veya Galaksi yıldızlar, yıldızlararası gaz ve toz, plazma ve (büyük ihtimalle de)görülmeyen karanlık maddeden oluşan dev sistemlere verilen isimdir. Tipik bir gökada 10 milyondan bir trilyona kadar yıldız barındırır. Bu yıldızların hepsi aynı çekim merkezini çevreleyen yörüngelerde dönerler. Gökadalar şekillerine göre üç ana grupta toplanırlar:

  • elips / disk biçimli gökadalar
  • sarmal gökadalar
  • düzensiz gökadalar

Gökyüzünün diğer kısımlarına nazaran çok daha parlak olan bu yıldızlar topluluğu, bizim galaksimiz samanyolundan başka bir şey değildir. Ancak görülebilen, Samanyolunu meydana getiren kollarından birisidir.

Uzayda yer alan galaksiler içinde en çok bilineni Samanyoludur. Yaklaşık olarak yüz bin ışık yılı (ışık yılı; ışığın bir yılda gittiği yoldur) ki, 96·1010 km çapında olan Samanyolu galaksisi ortalama 200 milyar yıldızdan teşekkül etmiştir. Galaksi disk şeklindedir ve bu şekil çıplak gözle bile fark edilebilir. Samanyolunun ekvatoru boyunca çevreye göz gezdirilirse, yıldızlar arası madde (plazma) ve yıldızlar açıkca görülebilir. Yukarıda belirtildiği gibi bu galakside bulunan 200 milyar yıldızın büyük çoğunluğu, diskin merkezinde toplanmıştır. Yaklaşık otuz bin ışık yılı çapında olan bölgeden çevreye doğru uzaklaştıkça yıldız küresinin ve parlaklığının azaldığı görülür. Galaksilerin yaklaşık % 80 kadarı disk biçimlidir.

NGC 613 spiral galaksisinin Avrupa Güney Gözlemevinden alınmış fotoğrafı

Bu disklerin içerisinde bulunan yıldızlar, genellikle iki şekilde sıralanmıştır. Bu sıralama ya düzenli bir şekildedir veya spiral biçimde bir kol üzerinde dizilmiştir. Mesela galaksimizde bu spiral şekil açıkça göze çarparken, bazı galaksiler hiçbir şekle girmemekte ve nizam dışı bir diziliş göstermektedir. Diğer galaksi tipleri başlıca; çubuk şeklinde galaksiler, eliptik galaksiler (bütün galaksilerin yaklaşık % 20’si) ve düzensiz (irregular) galaksilerdir. Galaksiler genellikle, galaksi kümeleri olarak gruplanmışlardır. Bu kümeler içinde en çok bilineni Başak Takım Yıldızı içindeki Virgo kümesidir.

Sistemimizin yıldızı olan Güneş’in Samanyolundaki yeri de her zaman merak konusu olmuştur. Galaksimizin merkezinden oldukça uzakta yer alan güneş, kendi merkezi çevresinde dönmektedir. Güneş sistemimizin bulunduğu mevkide galaksinin kalınlığı 3000 ışık yılı civarındadır.

Galaksimizden 21 milyon ışık yılı uzaklıkta, 30 bin ışık yılı genişliğindeki M106 spiral galaksisi

Samanyolu galaksisinin dışına çıkılıp birkaç milyon ışık yılı gidildiğinde, bu gibi başka gök adalara da rastlanılır. Biçimleri ve büyüklükleri değişiktir. Birbirine az çok benzeyenler varsa da eş olanı yok gibidir. Küçük dürbünlerle gökyüzünü taradığı zaman, ışık veren gaz bulutu gibi gözükürler. Onun için çoğuna nebülöz denmiştir. Büyük teleskoplarla, bazılarının yıldızları tek tek ayırt edilebilir.

Dünyadan 1,5 veya 2 milyon ışık yılı uzaklığındaki Andromeda nebölozu gerçekte bir galaksidir. Üstelik boy ve biçim bakımından bizim galaksimiz Samanyoluna çok benzer ve yaklaşık 300 milyon yıldızdan meydana gelmiştir.

Centaurus elips biçimli galaksisi

Galaksilerin uzayda rastgele dağıldıklarını ileri süren teoriler, modern araçlarla yapılan gözlemler neticesinde önemini kaybetmiş, hepsinin belli bir intizam içinde yer aldıkları, ayrıca galaksileri teşkil eden yıldızlar ve diğer gök cisimlerinin de hepsinin belli bir kanun içinde hareket ettikleri, içinde bulunduğumuz Samanyolu galaksisi gibi milyonlarca galaksinin var olduğu, bütün bunların saniyede binlerce kilometre hızla hareket ettikleri anlaşılmıştır. Günümüzde imal edilen geliştirilmiş uzay aletleriyle yapılan gözlemlerde, galaksilerin spektrumunda görülen kırmızıya yakın kayış, bu kaçışın devam ettiğini göstermektedir. Bu gök adalarının spiral şekli, söz konusu kaçışı açıkça ifade etmektedir.

Astrofizikçilerin yapmış olduğu son araştırmalarda galaksilerin milyarlarca yıllarla ölçülen ömürleri içinde birbirleriyle çarpıştıkları açıklanmıştır. Çekim güçlerinin galaksileri birbirine yaklaştırması neticesinde meydana gelen bu dev kozmik olay sonucunda spiral eliptik galaksilere dönüştüğü ileri sürülmektedir. Diğer bir görüşe göre de eliptik galaksiler, çoğu büyük galaksi kümeleri içinde bulunurlar. Bu gruplar içindeki yalnız galaksiler diğer galaksilerce hızla çekilir. Bu durumda bir galaksi diğerine çarpmaktansa yanından geçmeyi tercih eder.

Hubble teleskopuyla görüntülenen NGC 4013 galaksisi

Son zamanlarda bir Amerikan astronom grubu, dünyadan 150 milyon ışık yılı uzaklıkta yeni bir galaksi gruplaşmasının (çapı 250 milyon ışık yılı), çok büyük bir kütle çekimi uyguladığını buldu. Öyle ki, aralarında Samanyolu ve Andromeda’nın da bulunduğu binlerce galaksi bu merkeze doğru çekilmektedir. Bu merkez ve çevresindeki galaksiler sisteminin hepsine Uzayın büyük çekim merkezi adı verilmiştir. Ancak bu akıl almaz büyüklükteki çekim merkezi, uzayın kestirilen kütlesinin ancak binde biri kadardır

Başlıca galaksiler:

Galaksi Uzaklığı
(1000 ışık yılı)
Çapı
(ışık yılı)
Yıldız Sayısı
(1000 adet)
Samanyolu (-) 100.000 200.000.000
Andromeda 2.250 130.000 1.000.000.000
LMC 170 30.000 25.000
SMC 190 25.000 6.000
Fornox Sistemi 650 20.000 20
NGC 598 2.350 60.000 40.000
Maffei I 3.300 100.000 200.000
NGC 6822 1.630 10.000 350
NGC 205 2.250 16.000 3.000

“GALAKSİLER” üzerine 222 yorum

  1. muhammet sana katılıyorum uzayda tahmin edemeyeceğimiz kadar gökada(galaksi)var ve yine tahmin edemicemiz kadar güneş sistemleri var bizim güneş sistemimiz yanlızca birisi bencede uzayda yanlız deiliz bu kadar şey boşuna yaratılmamıştır… uzay nar ağacına benzetilmiş nar lar galaksi,içindeki ler güneş sistemi…

  2. Glakside insanlar yanlız olmamalı bence uzaylılarda vardır çünkü insanlarda bir uzaylı kendinize inanıyorsanız uzaylılarada inanmak zorundasınız

  3. Ey Hallak ı Kainat… Bu harika galaksiler, yıldızlar Bu acaib güneşler, aylar Senin mülkünde Senin semavatında, Senin emrin ile ve Senin kuvvatin ve kudretin ile ve Senin idare ve tedbirin ile teshir ve tanzim ve tavsif edilmişlerdir. Bütün bu ecrami ulviye, kendilerini yaratan ve döndüren ve idare eden birtek Halık a tesbih ederler,tekbir ederler. Lisan ı hal ile: SÜBHANALLAH, ALLAHU EKBER derler.
    Biz dahi onların bütün takdisat ve tesbihatıyla, Seni kusurdan, aczden ,şerikten takdis ve bütün tahmidat ve senalarıyla ; SANA HAMD ve ŞÜKREDERİZ…

  4. hasan onları sen 1000 le çarptınmı akılsız akılsız konuşuyon sanki sen bütün galaxy biliyon benle konuşmak istiyosan mns yi ekle

  5. dünyadaki kum tanelerinden fazla yıldız olduğu söyleniyor düşünsene her bir galakside yüzmilyarlarca yıldız ve galaksilerde yüz milyarlarca galaksi düşün gerisini

  6. Bu rakamlar kesin değil tahminidir ve eldeki inkanlarla kesin sayı vermek imkansızdır, bizzat gidip görmediysek (!) inanmaktan başka çaremiz yok… Yani ne başka kaynakların yazdığına ne de burdakilere kesin doğru diyemeyiz…

  7. insanın aklı almıyor milyarlarca ışık yılından bahsediyolar milyarlarca galaksi var yine milyarlarca gezegen var milyarlarca güneş var allahım sen ne büyüksün.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir